به گزارش سلامت نیوز به نقل از sciencefocus، پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند باکتری‌های ساکن دستگاه گوارش ممکن است نقش مهمی در روند پیری مغز و کاهش حافظه داشته باشند. یافته‌های یک مطالعه تازه حتی حاکی از آن است که افت حافظه مرتبط با افزایش سن ممکن است نه از مغز، بلکه از روده آغاز شود.
مقاله‌ای منتشرشده در ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد تریلیون‌ها باکتری ساکن دستگاه گوارش می‌توانند بر نحوه پیر شدن مغز و عملکرد شناختی تأثیر بگذارند.
این موضوع بر پایه پژوهش‌های مربوط به محور روده و مغز مطرح شده است؛ شبکه ارتباطی دوطرفه‌ای که به‌طور مداوم میان دستگاه گوارش و سیستم عصبی برقرار است.
بخش مهمی از این ارتباط از طریق عصب واگ انجام می‌شود؛ مجموعه‌ای از رشته‌های عصبی که از مغز به اندام‌های مختلف بدن امتداد دارند.
پیش از این مشخص شده بود که این شبکه در تنظیم اشتها، خلق‌وخو و التهاب نقش دارد. اکنون دانشمندان معتقدند ارتباط میان روده و مغز ممکن است بر یکی از مهم‌ترین توانایی‌های شناختی انسان، یعنی حافظه، نیز تأثیر بگذارد.
افت حافظه از روده آغاز می‌شود؟
در مطالعه‌ای که در سال ۲۰۲۶ در مجله علمی Nature منتشر شد، پژوهشگران میکروب‌های روده موش‌های مسن را به موش‌های جوان منتقل کردند. نتیجه این آزمایش قابل‌توجه بود: موش‌های جوان پس از دریافت این میکروب‌ها، در آزمون‌های حافظه عملکردی مشابه موش‌های سالمند از خود نشان دادند.
اما زمانی که پژوهشگران با استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها این میکروب‌ها را از بدن موش‌های جوان حذف کردند، توانایی شناختی آن‌ها دوباره بهبود یافت.
نکته جالب‌تر اینکه موش‌هایی که بدون میکروبیوم روده پرورش یافته بودند، در مقایسه با موش‌های معمولی، با سرعت کمتری دچار افت حافظه ناشی از افزایش سن شدند.
باکتری‌های روده چگونه بر حافظه تأثیر می‌گذارند؟
پژوهشگران منشأ این مشکل را زنجیره‌ای از واکنش‌ها دانستند که با تغییر ترکیب میکروبیوم روده در روند پیری آغاز می‌شود.
با افزایش سن، فراوانی برخی گونه‌های باکتریایی در روده تغییر می‌کند و بعضی از آن‌ها مقادیر بیشتری از مولکول‌هایی به نام اسیدهای چرب با زنجیره متوسط تولید می‌کنند.
این مولکول‌ها سلول‌های ایمنی روده را فعال می‌کنند و باعث بروز التهاب می‌شوند. در نتیجه، انتقال پیام‌های عصبی در مسیر عصب واگ مختل می‌شود.
با تضعیف ارتباط میان روده و هیپوکامپ، بخشی از مغز که نقش مهمی در شکل‌گیری و ذخیره خاطرات دارد، توانایی کمتری برای ثبت خاطرات جدید پیدا می‌کند.
به بیان دیگر، ممکن است مغز صرفاً به دلیل افزایش سن دچار فرسودگی نشود، بلکه به‌تدریج ارتباط خود را با یکی از منابع مهم اطلاعاتی در بدن از دست بدهد.
می‌توان افت حافظه ناشی از افزایش سن را معکوس کرد؟
یکی از امیدوارکننده‌ترین بخش‌های این پژوهش آن است که افت حافظه در آزمایش‌های انجام‌شده روی موش‌ها قابل برگشت بود.
پژوهشگران به‌جای تلاش برای ترمیم مستقیم سلول‌های مغزی پیرشده، توانستند با بهبود ارتباط میان روده و مغز، عملکرد حافظه را بازیابی کنند.
آن‌ها با تحریک عصب واگ، از طریق هورمون‌های طبیعی تولیدشده در روده یا داروهایی به نام آگونیست‌های گیرنده GLP-1، عملکرد حافظه را در موش‌های سالمند به سطح موش‌های جوان بازگرداندند.
این داروها در گروه دارویی مشابه اوزمپیک قرار می‌گیرند که از جمله داروهای شناخته‌شده برای درمان دیابت نوع ۲ و مدیریت وزن هستند.
البته این یافته به معنای آن نیست که افراد برای تقویت حافظه باید از داروهای کاهش وزن استفاده کنند. این آزمایش‌ها روی موش‌ها انجام شده‌اند و مغز انسان پیچیدگی‌های بسیار بیشتری دارد.
بااین‌حال، نتایج می‌توانند مسیر تازه‌ای برای درک روند پیری شناختی و یافتن روش‌های درمانی جدید ایجاد کنند.
آینده درمان افت حافظه ممکن است به سلامت روده وابسته باشد
در حال حاضر شواهدی وجود ندارد که نشان دهد یک پروبیوتیک، مکمل یا روش پاک‌سازی روده مشخص می‌تواند از کاهش حافظه جلوگیری کند.
بااین‌حال، این پژوهش چشم‌انداز تازه‌ای از درمان اختلالات شناختی مرتبط با افزایش سن ارائه می‌دهد.
درمان‌های آینده ممکن است فراتر از داروهایی باشند که مستقیماً سلول‌های مغزی را هدف قرار می‌دهند. این روش‌ها می‌توانند شامل درمان‌هایی برای تغییر ترکیب میکروبیوم روده، کاهش التهاب یا تنظیم پیام‌های الکتریکی منتقل‌شده از طریق عصب واگ باشند.
پژوهشگران این احتمال را بررسی می‌کنند که فراموشی همیشه نتیجه اجتناب‌ناپذیر از بین رفتن سلول‌های عصبی نباشد و گاهی اختلال در ارتباط مغز با سایر بخش‌های بدن نیز در آن نقش داشته باشد.
نظر شما